Ο Όζερσαϊ και η παρασιτική κοινωνία των Τουρκοκυπρίων. Του Σώτου Κτωρή

Ο Όζερσαϊ και η παρασιτική κοινωνία των Τουρκοκυπρίων. Του Σώτου Κτωρή

Share this post

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Η συνομολόγηση της «κυβέρνησης» της Δεξιάς, στα κατεχόμενα, καθώς και τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης της εταιρείας Γκεζιτζί προκαλούν προβληματισμό, σε ε/κ κύκλους – αφενός ως προς τις πραγματικές προθέσεις της Άγκυρας στο Κυπριακό, αφετέρου ως προς τις ισορροπίες που διαμορφώνονται στο εσωτερικό της τ/κ κοινότητας ενόψει, κυρίως, πιθανών ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων στις διαπραγματεύσεις μετά τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου.

 

Είναι γεγονός πως η κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) δεν επιχείρησε καν να αποτρέψει την κατάρρευση του «κυβερνητικού» συνασπισμού, του οποίου ο μεγάλος εταίρος ήταν το κόμμα της τ/κ Αριστεράς.

 

Αυτή η στάση, ωστόσο, δεν σχετίζεται με κάποια διαφαινόμενη μεταβολή της ακολουθούμενης πολιτικής στο Κυπριακό, αλλά συνιστά απόρροια των εκτιμήσεων κύκλων της τουρκικής κυβέρνησης πως το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα (CTP) απέτυχε να λειτουργήσει ως ο φορέας του κοινωνικοοικονομικού επαναπροσδιορισμού της τ/κ κοινότητας, όπως αυτός ορίζεται από το AKP. Οι πλέον ενδεικτικές εκφράσεις αυτής της «αποτυχίας» υπήρξαν οι παλινδρομήσεις του CTP αναφορικά με τη συμφωνία για τον αγωγό του νερού και η κωλυσιεργία που επιδείχθηκε για την υπογραφή του οικονομικού πρωτοκόλλου ανάμεσα στην «ΤΔΒΚ» και την Τουρκία. Η τουρκική κυβέρνηση θεωρεί αδιαπραγμάτευτη την προσαρμογή της τ/κ οικονομίας με την, εφαρμοζόμενη στην Τουρκία, οικονομική πολιτική. Είτε επειδή θεωρεί πως έτσι θα επιτευχθεί η «εξυγίανση» της τ/κ οικονομίας, η οποία, καθ’ ομολογίαν, εδράζεται σε ένα κρατικοδίαιτο μοντέλο ανάπτυξης, είτε επειδή επιδιώκει, μέσω της εφαρμογής ενός νεοφιλελεύθερου οικονομικού προγράμματος, την εντονότερη διείσδυση, στην τ/κ οικονομία, του τουρκικού – ισλαμικού κεφαλαίου, η κυβέρνηση του ΑΚΡ θα εμμείνει στην αυστηρή εφαρμογή του πρωτοκόλλου. Αποβλέποντας μέσω αυτής της εξέλιξης στη διεύρυνση (και) της πολιτικής της επιρροής στον τ/κ χώρο. Η ιδιωτικοποίηση, για παράδειγμα, των ημικρατικών οργανισμών θα «αποστερήσει» από το τ/κ κομματικό σύστημα τη δυνατότητα εργαλειοποίησης παραδοσιακών «καναλιών» πολιτικής πατρωνίας, ενώ η εκχώρηση της διαχείρισής τους σε προσκείμενους στην εξουσία του ΑΚΡ επιχειρηματίες θα προσδώσει «βάθος» στην παρουσία της ισλαμικής παράταξης, στις τ/κ δομές, όχι μόνο στο ισχύον στάτους κβο αλλά, ενδεχομένως, και στο πλαίσιο μιας ομοσπονδιακής πολιτειακής ρύθμισης.

 

Η εξυγίανση

Η πρόθεση της Άγκυρας να «εξυγιάνει» την τ/κ οικονομία δεν είναι, ασφαλώς, πρόσφατη. Μετά το 2004, οι κυβερνήσεις του AKP έθεσαν, σταδιακά, σε μια πιο ορθολογική βάση τις οικονομικές σχέσεις Τουρκίας – Τουρκοκυπρίων. Ταυτόχρονα το Κυπριακό έπαυσε να αποτελεί, για την τουρκική κοινωνία, πολιτικό ζήτημα με έντονη «εθνική σημειολογία». Σε αυτό το πλαίσιο οι αλόγιστες, για παράδειγμα, δαπάνες για συντήρηση του υπερδιογκωμένου τ/κ «δημόσιου» τομέα έπαυσαν να αντικρίζονται, όπως κατά το κεμαλικό παρελθόν, ως μια «αναπόφευκτη», περίπου, δαπάνη προκειμένου να εξυπηρετηθεί η «αποστολή» του τουρκικού έθνους στην Κύπρο. Αντιθέτως, η διαδικασία «εξορθολογισμού» του παρασιτικού τ/κ «κράτους», μέσω των τρίχρονων πρωτοκόλλων οικονομικής συνεργασίας, διαμόρφωσε ένα πλαίσιο «σφικτής» θεσμικής εποπτείας, της τ/κ οικονομίας, από την τουρκική γραφειοκρατία. Η οποία, ενίοτε, φτάνει στα όρια μιας απροκάλυπτης και ετσιθελικής παρέμβασης στα τ/κ οικονομικά δρώμενα, η οποία παραγνωρίζει, παντελώς, τη βούληση των Τουρκοκυπρίων.

 

Παρασιτική κοινωνία

Στο πλαίσιο αυτής της συλλογιστικής ενισχύθηκε, σε ένα μέρος του πληθυσμού, το αίτημα για πολιτική και οικονομική χειραφέτηση από τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της Τουρκίας. Υπό αυτό το πρίσμα θα πρέπει να αξιολογηθούν, ως έναν βαθμό, και οι αντιδράσεις κατά του οικονομικού πρωτοκόλλου. Ωστόσο, σε αυτή τη στάση υποκρύπτεται και μια αντίφαση. Πέρα από την αγωνία των Τουρκοκυπρίων για διατήρηση της κοινοτικής τους αυτοτέλειας, έναντι των απειλών που διαμορφώνει η δεσπόζουσα παρουσία της Τουρκίας, οι εν λόγω αντιδράσεις συνιστούν έκφραση και μιας παρασιτικής νοοτροπίας η οποία αποβλέπει στη διατήρηση προνομίων και ωφελημάτων των οποίων η παροχή διασφαλίζεται, μόνο, ενόσω διατηρείται η γενναία επιδότηση της τ/κ οικονομίας από την Τουρκία. Η αμφιθυμία του CTP να εφαρμόσει το οικονομικό πρωτόκολλο αποτελεί, εν μέρει, συνέπεια της αδυναμίας του να τοποθετηθεί με σαφήνεια έναντι αυτού του διλήμματος. Ότι, δηλαδή, η κοινοτική αυτοτέλεια των Τουρκοκυπρίων προϋποθέτει, πρωτίστως, την οικονομική απεξάρτηση από την Τουρκία. Μια τέτοια εξέλιξη όμως αναπόφευκτα θα οδηγήσει στην αποδόμηση του τ/κ «κράτους» πρόνοιας όπως αυτό οικοδομήθηκε μετά το 1974. Τη συντήρηση του οποίου υπερασπίζεται και το CTP.

 

Η απόφαση του δεξιού Κόμματος Εθνικής Ενότητας (UBP) να σχηματίσει έναν νέο «κυβερνητικό» συνασπισμό «πρόθυμο» να προωθήσει την υλοποίηση του πρωτοκόλλου είναι, ιδιαιτέρως, παράδοξη νοουμένου ότι, ως κόμμα, εκφράζει τα πιο κρατικοδίαιτα στρώματα της τ/κ κοινωνίας. Αυτή η σπουδή, επομένως, ενδεχομένως να σχετίζεται με τη διαφαινόμενη αναδιάταξη του τ/κ πολιτικού σκηνικού. Στην ηγεσία του UBP ίσως να επικράτησε η αντίληψη πως η συνέχιση της «αφύσικης» συγκατοίκησης με το αριστερό CTP θα ενίσχυε τη διακυβερνητική προοπτική του Κόμματος του Λαού (ΗΡ), του Κουντρέτ Όζερσαϊ. Παρότι ως εκτίμηση φαντάζει ορθή, η άποψη πως η συμμετοχή στη «διακυβέρνηση» θα περιορίσει τις διαρροές του κόμματος και θα ανακόψει την πορεία του HP στην εξουσία δεν αναμένεται πως θα επιβεβαιωθεί. Έχοντας υπόψη, πάντοτε, πως η εν λόγω «κυβέρνηση» θα κληθεί να εφαρμόσει το εξαιρετικά αντιδημοφιλές οικονομικό πρωτόκολλο, το οποίο περιλαμβάνει μέτρα δημοσιονομικής λιτότητας και ιδιωτικοποιήσεις ημικρατικών οργανισμών.

 

Η άνοδος του Κουντρέτ

Τη δημοσκοπική εκτόξευση του νεοσύστατου κεντρώου Κόμματος του Λαού (ΗΡ), του Κουντρέτ Όζερσαϊ, επιβεβαίωσαν τα ευρήματα πρόσφατης δημοσκόπησης της εταιρείας Γκεζιτζί, τα οποία αποτυπώνουν με σαφήνεια την ολική ανατροπή στο τ/κ εκλογικό σώμα. Και προδιαγράφουν την ανάδυση ενός νέου πολιτικού σκηνικού. Το HP εκτοξεύεται στο 37,6% αντλώντας υποστήριξη από ολόκληρο το ιδεολογικό φάσμα. Επιβεβαιώνοντας τις αρχικές εκτιμήσεις πως το ΗΡ δεν αποτελεί μια εναλλακτική έκφραση στον χώρο της τ/κ Δεξιάς, αλλά ένα πολιτικό εγχείρημα ικανό να καλύψει τον ευρύτερο ενδιάμεσο χώρο. Από την άλλη, η δημοσκοπική κατάρρευση του αριστερού CTP είναι εντυπωσιακή, με το κόμμα να υποχωρεί στο 19% σε σχέση με 38% που έλαβε στις εκλογές του 2013. Το CTP φαίνεται να έχει απολέσει την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας των κεντρώων και φιλελεύθερων ψηφοφόρων που είχαν στραφεί στο κόμμα την περίοδο 2002-2005. Εξίσου εμφαντική είναι και η πτώση της τ/κ Δεξιάς, η οποία δημοσκοπικά βρίσκεται στο -16% σε σχέση με τα συναθροισμένα ποσοστά που οι δύο συνιστώσες της έλαβαν στις εκλογές του 2013. Το Δημοκρατικό Κόμμα (DP) υποχωρεί στο 13,2% (23,16%), ενώ το UBP στο 21,6% (27,33%). Το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, από το οποίο προέρχεται ο Μουσταφά Ακιντζί, με 5,7% (7.41%) όπως και το αριστερό «Κόμμα της Ενωμένης Κύπρου», του Ιζζέτ Ιζτζιάν, με 2,9% (3,15%) αποτυγχάνουν, πλήρως, να επωφεληθούν από τη φθορά του CTP.

 

Σε ένα περιβάλλον πλήρους απαξίωσης των παραδοσιακών κομματικών σχηματισμών, σε μια κοινωνία όπου τα δίκτυα πελατειακών σχέσεων έχουν εξαντλήσει, προ πολλού, τις διανεμητικές τους αντοχές, σε μια κοινότητα της οποίας η βούληση παραγνωρίζεται, από την Άγκυρα, ακόμη και για εσωτερικά πολιτικά ζητήματα, η δημοσκοπική εκτόξευση του Κόμματος του Λαού δεν αποτελεί έκπληξη. Στην αντίληψη πολλών Τουρκοκυπρίων το HP αντικρίζεται ως η επιλογή που μπορεί να προωθήσει τη θεσμική, κοινωνική και οικονομική ανασυγκρότηση της τ/κ κοινότητας, διασφαλίζοντας, παράλληλα, μια σχέση ισοτιμίας με την Άγκυρα. Και ο Κουντρέτ Όζερσαϊ ως ένας συγκροτημένος, καταρτισμένος, μετριοπαθής και «καθαρός» πολιτικός. Οι θέσεις του Όζερσαϊ στο Κυπριακό δεν αφίστανται της κυρίαρχης αντίληψης μέσα στην τ/κ κοινότητα. Ομοσπονδιακή λύση με πλήρη κατοχύρωση της πολιτικής ισότητας, περιορισμένες εδαφικές αναπροσαρμογές, εναλλακτικές θεραπείες για την επίλυση του περιουσιακού, εγγυήσεις με τη συμμετοχή της Τουρκίας. Η στάση του έναντι μιας δυνητικής συμφωνίας, όμως, θα εξαρτηθεί από τις ισορροπίες που θα διαμορφωθούν στη δεδομένη συγκυρία, εντός της κοινότητας, ενώ στην απόφασή του θα βαρύνει, καθοριστικά, η ανάγκη να μην διασαλεύσει τις σχέσεις του με την κυβέρνηση του AKP. Έχοντας ως γνώμονα τη διασφάλιση (και) της προσωπικής του προοπτικής, αφού φιλοδοξεί να είναι πρωταγωνιστής στο τ/κ πολιτικό σκηνικό με ή χωρίς λύση του Κυπριακού, ο Όζερσαϊ δεν πρόκειται να αποτολμήσει μια ρήξη με την Άγκυρα.

 

«Κυβέρνηση» και Κυπριακό

Ενώ στη νέα «κυβέρνηση» αναμένεται να εισέλθουν πολιτικά στελέχη τα οποία απεχθάνονται την ιδέα της ομοσπονδίας, δεν αναμένεται πως δημοσίως, τουλάχιστον, θα επιχειρήσουν να αποστασιοποιηθούν από το συμφωνημένο πλαίσιο, όπως αυτό καθορίζεται στο κοινό ανακοινωθέν της 11ης Φεβρουαρίου 2014. Δεν θα πρέπει να λησμονείται, άλλωστε, πως το εν λόγω κείμενο φέρει την υπογραφή του ιστορικού ηγέτη της τ/κ Δεξιάς, του Ντερβίς Έρογλου. Ο οποίος, παρά τις ριζικές του διαφωνίες με τις πρόνοιες του ανακοινωθέντος, πειθαναγκάστηκε -τότε- από την Άγκυρα να το αποδεχτεί. Σε βραχυπρόθεσμο, επομένως, χρονικό ορίζοντα οι όποιες πολιτικές ανακατατάξεις στην τ/κ κοινότητα δεν αναμένεται να επηρεάσουν την ακολουθούμενη πολιτική του ΑΚΡ και της τ/κ ηγεσίας στο Κυπριακό. Οι εξελίξεις στο Κυπριακό, άλλωστε, θα ξεδιπλωθούν εντός κάποιων εβδομάδων ή ελαχίστων μηνών. Ούτως ή άλλως η ευθύνη της διαπραγμάτευσης για το Κυπριακό θα εξακολουθήσει να συνιστά αρμοδιότητα του «προέδρου» Ακιντζί, ενώ η ευόδωση των ευρωπαϊκών και ενεργειακών φιλοδοξιών της Άγκυρας διασυνδέεται, ακόμη, (και) με την επίλυση του Κυπριακού. Ουδείς διαθέτει το πολιτικό «βάρος» να αποτρέψει μια συμφωνία που θα διαθέτει την έγκριση της Άγκυρας. Εάν, όμως, για οποιονδήποτε λόγο η διαπραγματευτική διαδικασία παραπεμφθεί σε βάθος χρόνου, η προσφάτως διατυπωθείσα θέση του Σερντάρ Ντενκτάς ότι οι Τουρκοκύπριοι «δεν θα σταματήσουν τη ζωή τους» μέχρι την επίτευξη της λύσης θα «διατυπωθεί» με αποφάσεις είτε για αναπτύξεις σε «υπό επιστροφή» περιοχές είτε για πολιτογραφήσεις εποίκων, με αποτέλεσμα να ελλοχεύει ο κίνδυνος νέων τετελεσμένων τα οποία θα επιδεινώσουν το διαπραγματευτικό περιβάλλον και θα επιδράσουν, σαφώς, υπονομευτικά στην προοπτική επίτευξης μιας ομοσπονδιακής διευθέτησης. Αυτό είναι βέβαιο ότι το προσμετρά στην ανάλυσή του ο ΠτΔ.

 

Δρ Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

Rate this item
(0 votes)

 

Από Κύπριους, Για την Κύπρο!

Εκστρατεία συλλογής εισφορών.

Αρθρογράφοι