Γιάννης Μαρθάρης
Γιάννης Μαρθάρης

Γιάννης Μαρθάρης

Το χαμόγελο των παιδιών. Του Γιάννη Μαρθάρη

Ήταν λίγο μετά τις προεδρικές εκλογές του 13, ο σπόρος της αμφισβήτησης είχε ριζώσει για τα καλά μέσα μου. Ένιωθα πως υπήρχε ένα κενό στα όσα γνώριζα. Είχα μεγάλη ανάγκη πια να ακούσω και την άλλη πλευρά. Τα βήματα μου όμως πολύ δειλά, ο φόβος του αγνώστου μπορεί να καταβάλει τον καθένα μας. Τα άρθρα του έβγαζαν μια νηφαλιότητα, μια ηρεμία πρωτόγνωρη για μένα. Είχα μάθει πως έχουμε κοινό πολιτικό παρελθόν. Ήταν ο ιδανικός άνθρωπος να ρωτήσω, θα με καταλάβαινε. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έκαναν την επαφή εφικτή. Από την πρώτη κιόλας κουβέντα η εντύπωση θετική, με ενθάρρυνε να αρχίσω να αρθρογραφώ. Ποτέ δεν προσπάθησε να με κατευθύνει, πάντοτε μου έδινε τροφή για προβληματισμό, πληροφορίες για να βρω την δική μου αλήθεια.

Ο καιρός πέρασε, εκείνη η γνωριμία μετατράπηκε σε μια ειλικρινή φιλία. Γρήγορα έφτασε μια πρόσκληση για σούβλες στο εξοχικό του, μόνο που εκείνη την μέρα ήταν το συνέδριο της ΕΔΕΚ όπου θα αποκήρυττε την ΔΔΟ. Το δίλημμα μεγάλο. Ξέραμε και οι δύο πως το παιχνίδι ήταν σικέ. Κάποιος όμως έπρεπε να μιλήσει, ο κλήρος έπεσε πάνω μου, έπρεπε να το κάνω.

Πέρασαν πολλοί μήνες από τότε, αλλά η επόμενη πρόσκληση ήρθε. Θα ναι καλή παρέα μου λέει Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, φέρε και την οικογένεια σου. Αυτή την φορά δεν θα το έχανα. Η σύζυγος μου είχε τις επιφυλάξεις της, αλλά αυτή την φορά θα μου έκανε το χατίρι, ήθελε να γνωρίσει τους νέους μου φίλους, να καταλάβει τι άλλαξε, και γιατί μιλούσα με τόσο θαυμασμό για αυτούς.

Μέσα στην φύση τα μικρά ξεσάλωσαν. Τους χάσαμε από τα μάτια μας, μα νιώθαμε ασφαλείς. Ο Βαγγέλης από την Χίο, ο Τουνζ από την Κερύνεια που παντρεύτηκε την Έσρα από την Λεμεσό, η Ντουριγιέ που μιλούσε καλύτερα Ελληνικά από μας, αλλά και η ντροπαλή Σιμκέ με λίγη ζηβανία γίναμε γρήγορα μια παρέα. Σύντομα ήρθε και ένα μικτό ζευγάρι, αυτοί τα ταμπού τα είχαν σπάσει προ πολλού… Η κουβέντα πλέον στράφηκε στο Κυπριακό, άλλοι πιο αισιόδοξοι άλλοι πιο απαισιόδοξοι όλοι μας όμως εκφράζαμε την ανάγκη να δούμε επιτέλους μια νέα εποχή για την χώρα μας.

Δεν έβλεπα όμως τα παιδιά μου, αγχώθηκα! Πήγα να τα ψάξω. Η Ελένη μου είχε ήδη φιλέψει με την κόρη της Έσρα σαν φίλες από παλιά, έστηναν τα δικά τους παιχνίδια. Ο μικρός όμως πουθενά. Κάποια στιγμή τον βλέπω να προσπαθεί να σκαρφαλώσει σε ένα κάπως απότομο λόφο αλλά δυσκολευόταν, πήγα να απλώσω το χέρι μου να τον βοηθήσω μα μου θύμωσε, παπά θα το καταφέρω μόνος μου! Ήταν ο εγωισμός ενός τετράχρονου. Γλίστρησε, και τρόμαξα. Ήταν εκεί όμως ο νέος του φίλος να τον συγκρατήσει και να τον βοηθήσει.
Είδα την κόρη μου να παίζει ανέμελα ένα κοριτσάκι που δεν μιλούσαν την ίδια γλώσσα. Είδα ένα παιδάκι με άλλη θρησκεία να στηρίζει τον γιο μου στο σκαρφάλωμα του.

Βούρκωσα. Δεν ήταν πια ρομαντισμός, ήταν η πραγματικότητα που ζούσα. Τα μικρά είχαν λύσει το Κυπριακό πρόβλημα μέσα σε λίγα λεπτά. Το μέλλον που ονειρεύομαι για τον τόπο ήταν μπροστά μου, το είδα στα μάτια των παιδιών μου , στα χαμόγελα των νέων τους φίλων. Μετά θύμωσα με τον εαυτό μου, μα γιατί μου έκανε τόσο μεγάλη εντύπωση το γεγονός;

Είναι ξεκάθαρο πως οι πολίτες δεν μπορούν να φέρουν την λύση από μόνοι τους, αυτή δυστυχώς είναι στα χέρια των πολιτικών. Μπορούν όμως να κάνουν κάτι εξίσου σημαντικό. Να αρχίσουν να ρίχνουν τα τείχη που έχουμε μέσα μας. Να σπάσουν προκαταλήψεις και στερεότυπα μισού αιώνα, θύμα τους και εγώ ο ίδιος. Και αν ποτέ έρθει η λύση, αυτοί θα έχουν τον πρώτο λόγο για να την κάνουν να δουλέψει.

Το ξέρω πως γίνεται, το είδα στα χαμόγελα μερικών παιδιών σε ένα κτήμα στην Μοσφιλωτή.

Εφημερίδα Πολίτης 23/4/2016

Εκλογές: η ατομική ευθύνη, τα κόμματα, μια διέξοδος και ένα ερώτημα Του Γιάννη Μαρθάρη

Η ατομική ευθύνη
Σε δύο μήνες έχουμε εκλογές. Η εκλογική διαδικασία αποτελεί το επιστέγασμα της δημοκρατίας και της κοινωνικής ενεργοποίησης. Είναι η ευκαιρία, που έχει ο κάθε πολίτης να εκφράσει την άποψή του για το πώς πρέπει να κυβερνηθεί ο τόπος.. Η αποχή όλο και μεγαλώνει… Όλο και λιγότεροι αποφασίζουν για μας. Η αποχή σίγουρα έχει πολλές αιτίες, από την απόγνωση, μέχρι την αδιαφορία, αλλά δεν είναι της ώρας μια τέτοια ανάλυση.

Μπορούμε όμως να ισχυριστούμε την εποχή της πληροφορίας πως δεν ξέρουμε; Δεν καταλαβαίνουμε τι κάνουμε; Τι ψηφίζουμε; Ή τι ανεχόμαστε; Αν ισχύει αυτό, τότε δεν μπορούμε να μιλούμε και να διεκδικούμε συμμετοχική δημοκρατία, αφού αυτό προϋποθέτει ως πρώτο βήμα την αναγνώριση και την ανάληψη της ατομικής ευθύνης. Σε αυτή την περίπτωση ομολογούμε την πολιτική μας ανωριμότητα και την ανάγκη εξεύρεσης κηδεμόνα. Μια λογική βεβαίως που με βρίσκει κάθετα αντίθετο.  Αν είμαστε υπεύθυνοι για την πλούσια ιστορία μας, τότε αυτόματα είμαστε υπεύθυνοι και για την όποια κατάσταση βρισκόμαστε σήμερα. Δεν εισηγούμαι πως φταίμε μόνο εμείς σαν άτομα, αλλά ούτε πως είμαστε και αθώοι. Δεν γίνεται όμως να ζητάμε αλλαγή αν δεν είμαστε έτοιμοι να αλλάξουμε και οι ίδιοι.

Τα κόμματα
Καλώς ή κακώς έχει επικρατήσει ο κοινοβουλευτισμός. Θεωρητικά οι διάφορες ιδεολογικές τάσεις οργανώθηκαν σε πολιτικούς φορείς έτσι ώστε  να παρουσιάσουν στους πολίτες μια ολοκληρωμένη πρόταση που θα ψηφίσουν αυτό που θεωρούν πιο αξιόπιστη και επιθυμητή. Αυτά μόνο στην θεωρία όμως.  Τελικά έχουν μετατραπεί σε φορείς νομής της εξουσίας, το καθένα υιοθετεί ένα συγκεκριμένο αφήγημα προκειμένου να διατηρήσει το ποσοστό του που θα το ανταλλάξει με τα λάφυρα της εξουσίας .

Δεν παράγουν πολιτική, δεν παρουσιάζουν κάτι νέο. Αντίθετα το πολεμούν. Όταν λοιπόν μιλούν για ανανέωση αναφέρονται μόνο στην ηλικία όχι στις ιδέες. Επιλέγονται άτομα που δεν θα αμφισβητήσουν τον κυρίαρχο λόγο, αλλά θα τον εξυπηρετήσουν. Καθόλου τυχαίο πως το βασικό κριτήριο επιλογής των υποψηφίων είναι η αναγνωρισιμότητα και όχι η αξία.

Τελικά αυτό που καλούμαστε να ψηφίσουμε δεν είναι τους άριστους, αλλά να νομιμοποιήσουμε τις επιλογές του συστήματος. Ενός συστήματος που μας κυβερνά από το 60 και έχει την ευθύνη έχοντας την ανοχή/συμμετοχή μας για την σημερινή κατάσταση. Ενός συστήματος που έχει το θράσος όταν πιάνεται για απατεωνιές να μας λέει πως πρόσφερα περισσότερα από όσα πήρα. Ένα σύστημα που παράγει σκουπίδια, που πολεμά την ευγενή φιλοδοξία γιατί το απειλεί ως εκ τούτου δεν προωθεί τις προσωπικότητες, αντίθετα τις αποκλείει. Δεν είναι τυχαία τα πολύ ηχηρά ή και αθόρυβα «όχι» που έχουν εισπράξει οι ηγεσίες των κομμάτων αξιόλογων ανθρώπων κατά την διαδικασία  κατάρτισης των ψηφοδελτίων. Οι λίγοι οραματιστές και ρομαντικοί που το παλεύουν είναι καταδικασμένοι να χάσουν. Είτε θα τους αποβάλει, είτε θα γίνουν μέρος του.  Αυτό το κατεστημένο πρέπει να ανατραπεί αν θέλουμε ένα καλύτερο μέλλον.

Μια διέξοδος
 Είναι ξεκάθαρο όμως πως για να αμφισβητηθεί όλο αυτό χρειάζεται ένα ισχυρό σοκ. Μια κατάσταση που δεν θα μπορεί να ελέγξει.   Ο ρεαλιστικός τρόπος ανατροπής του περνάει μέσα από την λύση του Κυπριακού. Θα μπουν νέες παράμετροι στον τρόπο που θα πολιτεύονται. Με ένα νέο πολίτευμα το οποίο η μία κοινότητα θα έχει λόγο στην εκλογή της ηγεσίας της άλλης, θα αποτρέψει τον ακραίο λόγο. Θα δημιουργήσει την ανάγκη για συνεργασίες αλλά και μηχανισμούς ελέγχου. Το Κυπριακό θα πάψει να ναι πρώτο στην ατζέντα και τα συνθήματα είτε των  «ενδοτικών» είτε των «απορριπτικών» θα σταματήσουν να ανακυκλώνονται.  Θα αναγκαστούν τα κόμματα να ασχοληθούν και με άλλα ζητήματα πια, οπότε εκεί θα φανεί ποιος πραγματικά έχει πρόταση και ποιος απλά λαϊκίζει.  Μέσα σε όλες αυτές τις αλλαγές θα δοθεί η ευκαιρία να αναδειχθούν και άνθρωποι που πίστεψαν για την επανένωση του τόπου και δούλεψαν για αυτήν. Η ευκαιρία μας επιτέλους να αλλάξει κάτι.  Συμπερασματικά ο εκσυγχρονισμός της πολιτικής μας ζωής θα ναι εκ των πραγμάτων αναγκαστικός.
Το ερώτημα
Υπάρχει τρόπος να διασφαλιστεί πως αυτό θα δουλέψει; Η απάντηση είναι αρνητική. Αν πιστεύω πως μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες μέρες; Κατηγορηματικά ναι. Η προοπτική είναι ξεκάθαρη, μπροστά μας.  Αν θα τα καταφέρουμε; Θα τα καταφέρουμε. Δεν έχουμε άλλη επιλογή. Αν αποτύχουμε, τότε θα έχουμε ηττηθεί, όχι από την Τουρκία, ή από άλλες σκοτεινές δυνάμεις, αλλά από τον κακό μας εαυτό. Έχουμε το πρόσφατο μας παρελθόν που μας το διδάσκει. Αλίμονο να κάνουμε τα ίδια λάθη…

Εφημερίδα Πολίτης 13/3/2016

Κοπρίτες, των Γιάννη Μαρθάρη και Ξένιας Γεωργιάδου

Ένα ακόμα ξέσπασμα, από τα πολλά τον τελευταίο καιρό από γνωστό δημοσιογράφο, που σε κάνει να αναρωτιέσαι αν ίσως χρειάζεται μαθήματα ελέγχου του θυμού του.

Αυτή την φορά τον εξόργισαν οι συμπατριώτες μας που πάνε στα κατεχόμενα και ξοδεύουν χρήματα. Κοπρίτες, κοπρίτες, αλήτες αναφώνησε. Ενισχύουν τον κατακτητή, συνέχισε.

Ας δούμε όμως κάποια δεδομένα.  Η συνθήκη προσχώρησης της Κύπρου στην Ε.Ε. ενέταξε  στην Ευρωπαϊκή επικράτεια όλο το νησί, με αναστολή του κεκτημένου στις περιοχές που δεν ελέγχονται από την Κ.Δ. Αυτό έγινε την 1/5/2004. Δύο μέρες πριν, είχε εγκριθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ ο Κανονισμός της πράσινης γραμμής (866/2004), που αφορά την απρόσκοπτη διακίνηση των πολιτών αλλά και αγαθών, με βάση κάποιους περιορισμούς όσον αφορά τις ποσότητες αλλά και προϊόντα, όπως ορίζει το κεκτημένο. Ένας κανονισμός που δεν αφορά βεβαίως μόνο τους Κύπριους πολίτες αλλά και τους Ευρωπαίους. Ένας κανονισμός που εγκρίθηκε και με την σύμφωνη γνώμη της τότε Κυβέρνησης της ΚΔ.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε γραφείο στα κατεχόμενα (task force), ως παράρτημα του επίσημου γραφείου της στη Λευκωσία,  με σκοπό την επίβλεψη χρηματοδότησης έργων στα κατεχόμενα, ως μέρος της γενικότερης πολιτικής της για άρση της απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων.  Ο γενικός στόχος είναι η παροχή βοήθειας για να διευκολυνθεί η επανένωση της Κύπρου, ενθαρρύνοντας την οικονομική ανάπτυξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας και δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην οικονομική ολοκλήρωση της νήσου, τη βελτίωση των επαφών μεταξύ των δύο κοινοτήτων και με την ΕΕ, καθώς και την προετοιμασία για την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου. Κάτι βεβαίως που δεν αφορά τους Τούρκους, αλλά τους Τουρκοκυπρίους.

Η ελεύθερη διακίνηση δια μέσω των οδοφραγμάτων, η οποία διασφαλίστηκε μέσω του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής, επέτρεψε σε χιλιάδες Κύπριους να παν στους τόπους που γεννήθηκαν ή κατάγονται, αλλά και σε μη πρόσφυγες να ανακαλύψουν πως η πατρίδα τους δεν σταματά στα οδοφράγματα, απλώνεται από την Πάφο μέχρι την Καρπασία.  Κοπρίτες.

Στο πλαίσιο της στοχευμένης πολιτικής της ΕΕ για τις κατεχόμενες περιοχές, η οποία σημειώνεται δεν αφορά αποκλειστικά τους Τουρκοκυπρίους αλλά όλους τους Κύπριους,  έγινε  εφικτή η αναστύλωση του μοναστηριού του Αποστόλου Ανδρέα αλλά και άλλων μνημείων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Τον τελευταίο καιρό είδαμε χιλιάδες Ελληνοκυπρίους να δίνουν το παρόν τους σε λειτουργίες σε κατεχόμενες εκκλησίες μας με την ευκαιρία σημαντικών θρησκευτικών εορτών της ορθοδοξίας.  Επίσης κοπρίτες προφανώς.

Την ίδια στιγμή, η οικονομική κρίση έχει μειώσει κατά πολύ τα εισοδήματα των Ελληνοκυπρίων, αναγκάζοντας κάποιους να βρουν διέξοδο στα οικονομικά τους προβλήματα μέσω της επιτροπής αποζημιώσεων που νομιμοποιήθηκε μετά την γνωστή απόφαση «Δημόπουλος» του ΕΔΑΔ.  Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι κάποιοι έχουν χάσει εδώ και καιρό την πίστη τους σε μια διευθέτηση του προβλήματος στο ορατό μέλλον, η επιτροπή αποζημιώσεων έχει φτάσει να ελέγχει σήμερα περίπου το 5% της Ε/Κ γης στα κατεχόμενα. Η οικονομική δυσπραγία οδήγησε επίσης τους πολίτες σε αναζήτηση φθηνότερων προϊόντων, όπως καυσίμων, τσιγάρων, φαρμάκων, ακόμα και φθηνότερων αεροπορικών εισιτηρίων. Για κάποιον με ένα μισθό των 700-1000 ευρώ, η εξοικονόμηση 100 ευρώ, δηλαδή το 10-20% των εισοδημάτων του, είναι πολύ σημαντικό ποσό, αφορά την ίδια του την επιβίωση. Κοπρίτες και αυτοί.

Μα υπάρχουν και αυτοί που πάνε στα καζίνο ή σε οίκους ανοχής, θα πει κάποιος. Βεβαίως και υπάρχουν αλλά αυτό δεν αφορά τα κατεχόμενα, αλλά τα πάθη τους που απλά βρίσκουν ένα τρόπο να τα εκτονώσουν. Και παρότι οι γράφοντες δεν τα συμμερίζονται, τα καταλαβαίνουν. Ας μην αναγάγουμε όμως κοινωνικά ζητήματα σε θέμα πατριωτισμού. Και ας μην ξεχνούμε ότι αυτό αφορά μια πραγματικά πολύ μικρή μερίδα του πληθυσμού, και είναι ανήθικο να οδηγεί στην γενίκευση, προσβάλλοντας και απαξιώνοντας την πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων που μεταβαίνουν στις κατεχόμενες περιοχές.

Είναι ξεκάθαρο λοιπόν πως δεν τίθεται θέμα παρανομίας στις συνδιαλλαγές μεταξύ των δύο κοινοτήτων, εφόσον σέβονται τους κανόνες, που έχουν προαναφερθεί. Όταν περνάμε τα οδοφράγματα μας ενοχλεί που πρέπει να δείχνουμε ταυτότητες, αλλά μπροστά στην ανεκτίμητη ευκαιρία να δούμε τον τόπο μας, να δείξουμε στα παιδιά μας πως η πατρίδα τους δεν είναι μισή, το τίμημα του να αφήσουμε λίγα ευρώ για ένα χυμό ή ένα γεύμα, ή έστω και για να γεμίσουμε βενζίνη το αυτοκίνητο, μοιάζει πολύ μικρό.  

Σεβαστή βεβαίως και η διαφορετική άποψη όσων επιλέγουν για τους δικούς τους λόγους να μην περάσουν τα οδοφράγματα. Αυτό όμως δεν τους δίνει δικαίωμα να χαρακτηρίζουν χιλιάδες συμπατριώτες τους ως κοπρίτες. Ούτε κανείς τους νομιμοποιεί να μοιράζουν πιστοποιητικά πατριωτισμού. Αν λοιπόν η επιλογή μας σε ένα εντελώς υποκειμενικό δίλλημα, που δεν θα έπρεπε καν να υπάρχει, μας καθιστά κοπρίτες κατά την άποψη μερικών, τότε δηλώνουμε ένοχοι.  Ας μας κρίνει ο λαός, που λέει και μια ψυχή.

Εφημερίδα Πολίτης & cyprusnews.eu 10/1/2015

Το Κυπριακό σε μία κάβα

Με τον Αντώνη είχαμε να βρεθούμε από τότε που τελειώσαμε το σχολείο, πέραν μιας τυχαίας συνάντησης πριν περίπου 2 χρόνια. Το διαδίκτυο όμως επέτρεψε μια υποτυπώδη επαφή, έτσι έμαθα πως το παλιό βρώμικο μηχανουργείο του πατέρα του στην Τ/Κ συνοικία του Αγίου Αντωνίου στην Λεμεσό το μετέτρεψε σε κάβα κρασιών. Όταν λοιπόν ο δρόμος μου με πήγε στην γενέτειρα μου σκέφτηκα να περάσω να τον δω, και να του πω καλή αρχή. Αφού μιλήσαμε για το πόσο μας άλλαξαν τα χρόνια, θυμηθήκαμε τα μαθητικά μας χρόνια, η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από τα σχέδια του για το μαγαζί που δημιούργησε.

Κοιτάζοντας το διπλανό κατάστημα που ήταν άδειο, του λέω χρειάζεσαι παραπάνω χώρο για όλα αυτά, γιατί δεν νοικιάζεις και το δίπλα; Να μου λέει θα το ήθελα, αλλά είναι Τ/Κ περιουσία, όπως και αυτό, οπότε το πράγμα περιπλέκεται. Ήταν η σειρά του να ρωτήσει. Εσύ ρε Γιάννη βλέπω πως έχεις αρκετή εμπλοκή με τις εξελίξεις στο Κυπριακό, πες μου λίγο τι γίνεται με το περιουσιακό. Του λέω σε περίπτωση λύσης γίνεται μεγάλη συζήτηση για το δικαίωμα του χρήστη/ιδιοκτήτη. Μου απαντά μακάρι να έρθει εκείνη η ώρα, και θα τα βρω με τον ιδιοκτήτη, θα του δώσω ενοίκιο, θα τον βάλω μέτοχο, αλλά θα βρεθεί λύση, κάτι θα γίνει, άνθρωποι είμαστε. Δεν πέρασε για μια στιγμή από το μυαλό του πως ίσως αναγκαστεί να το δώσει σε αυτόν που του ανήκει.

Φίλε του λέω αν τον πρώτο λόγο τον έχει ο ιδιοκτήτης πολύ πιθανόν να αναγκαστείς να το δώσεις. Το πρόσωπο του σκοτείνιασε. Τι λες ρε Γιάννη; Αυτή η τρώγλη που θυμάσαι ανάθρεψε εμένα και τα αδέρφια μου. Ξεκίνησα αυτή την επιχείρηση για να ταΐσω και εγώ τα παιδιά μου. Βλέπεις αυτό το πάτωμα; Εγώ το έφτιαξα, δούλευα από το πρωί μέχρι το βράδυ. Αυτό το ράφι με βοήθησαν φίλοι να το φτιάξουμε. Όλα τα όνειρα ζωής εδώ τα επένδυσα, αν πρέπει να φύγω τι θα κάνω; Να πάνε χαμένοι τόσοι κόποι; Ακόμα τα πράγματα είναι πολύ ρευστά του απαντώ, οι επόμενοι μήνες θα δείξουν που πάει το πράγμα.

Η ιστορία του Αντώνη είναι μια μόλις από τις 40.000 Ε/Κ που εκμεταλλεύονται Τ/Κ περιουσίες, αλλά θα μπορούσε εύκολα να ήταν και του Μεχμέτ ή του Μουσταφά που μεγαλώνει τα παιδιά του εκμεταλλευόμενος Ε/Κ γη στα κατεχόμενα. Είναι αυτή ακριβώς η διάσταση που κάνει το συγκεκριμένο ζήτημα τόσο πολύπλοκο, και είναι ακριβώς που δεν υπάρχει άσπρο ή μαύρο σε όλη αυτή την ιστορία, αλλά και ο λόγος των τόσο έντονων αντιδράσεων στα κατεχόμενα, που τελικά οδήγησε τις συνομιλίες σε κάμψη.

Δυστυχώς ο χρόνος όσο περνά δημιουργεί τετελεσμένα που δύσκολα μπορούν να ανατραπούν, κάτι που είναι καλό να έχουν υπόψη τους όσοι επιζητούν να συνεχίσει ο ”μακροχρόνιος αγώνας”, αλλά και αυτοί που τοποθετούνται τόσο αφοριστικά στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Η εκ περιτροπής προεδρία και άλλες παράμετροι στο σύστημα διακυβέρνησης

Μια προσπάθεια ανάλυσης μέσα από τα μάτια ενός ενεργού πολίτη και όχι ειδικού, οπότε μην περιμένετε δυσνόητους νομικούς όρους, αλλά την επί πρακτέου εφαρμογή.

Όλες οι ενδείξεις τείνουν πως η πιο πιθανή μορφή διακυβέρνησης της ομοσπονδιακής Κύπρου θα είναι η εκ περιτροπής προεδρία μαζί με σταθμισμένη ψήφο. Τι σημαίνουν επί του πρακτέου αυτές οι έννοιες; Τι συνέπειες θα έχουν στην καθημερινότητα μας;

Οι βασικές ανησυχίες των 2 κοινοτήτων
Οι Ε/Κ φοβούνται την Τουρκία και τον κίνδυνο απόσχισης, ο έλεγχος από την Τουρκία και μια επανάληψη του 74. Οι Τ/Κ φοβούνται να μην καπελωθούν από την πλειοψηφία μη έχοντας λόγο για την μοίρα τους, και το να βρεθούν ξανά οι φτωχοί συγγενείς, πολίτες 2ης κατηγορίας όπως ήταν στο παρελθόν,


Εκ περιτροπής προεδρία
Στο σύνταγμα του 60 η κάθε κοινότητα είχε το δικαίωμα να εκλέξει τον ηγέτη της όπου ο Ε/Κ ήταν ο πρόεδρος και ο Τ/Κ ο αντιπρόεδρος με το δικαίωμα βέτο κάτι που πλέον καταργείται και η κάθε κοινότητα θα έχει λόγο στην εκλογή του ηγέτη της άλλης. Με αυτό τον τρόπο θα προάγεται η συνεργασία μεταξύ των πολιτικών κομμάτων και των δύο κοινοτήτων και δεν θα λειτουργούν παράλληλα.

Σταθμισμένη/διασταυρούμενη ψήφος
Σε αντίθεση με το 60 πλέον και οι 2 κοινότητες θα έχουν λόγο για τον ηγέτη της κάθε κοινότητας (άρα και πρόεδρο). Αυτή είναι η διασταυρούμενη ψήφος. Εφόσον οι Τ/Κ είναι περίπου το 20% άρα και η βαρύτητα που θα έχουν στην εκλογή του Ε/Κ ηγέτη θα ναι 20%. Στα πλαίσια της πολιτικής ισότητας λοιπόν οι Ε/Κ θα έχουν την ίδια βαρύτητα στην εκλογή του Τ/Κ ηγέτη. Ένα σημαντικό ποσοστό που μπορεί να κρίνει για το ποιος θα ναι ο ηγέτης της κάθε κοινότητας αλλά δεν θα μπορεί να τον επιβάλει. Αυτή είναι η σταθμισμένη ψήφος, κάτι που εφαρμόζεται και στις ΗΠΑ, ενδεικτικά να αναφέρω πως όταν ο Bush Jr κέρδισε τον Gore για την πρώτη του θητεία είχε πάνω από 500.000 ψήφους λιγότερους, αλλά είχε κερδίσει τους εκλέκτορες, αλλά και στην ίδια την Ε.Ε. όπου η ψήφος της Μέρκελ έχει την ίδια αξία με αυτήν του Αναστασιάδη

Η ανάγκη
Οι Τ/Κ σαν μειονότητα δεν θέλουν η πλειοψηφία να αποφασίζει για αυτούς, και απαιτούν να θεσμοθετηθεί η αποτελεσματική τους πρόσβαση στην εξουσία, και να διασφαλιστεί πως η πλειοψηφία δεν θα αποφασίζει για αυτούς χωρίς αυτούς. Αυτή είναι η πολιτική ισότητα. Που όμως πάρακατω θα δούμε πως δεν σημαίνει και αριθμητική. Πρακτικά όμως αυτό δεν διαφέρει από τις ποσοστώσεις που υπάρχουν στα κόμματα για γυναίκες/νεολαία, ή και από το σύνταγμα του 60 που προνοούσε πως το 30% των κυβερνητικών θέσεων θα πήγαινε στους Τ/Κ.

Η εφαρμογή
Μετά την αποχώρηση των Τ/Κ από την διακυβέρνηση λειτουργούμε με το δίκιο της ανάγκης που πρακτικά ο πρόεδρος έχει υπερεξουσίες. Σε περίπτωση λύσης όμως αυτό θα αλλάξει. Ο εκάστοτε πρόεδρος θα ελέγχεται από το υπουργικό συμβούλιο που κατά πάσα πιθανότητα η αναλογία θα είναι 4 προς 1. Για να περάσει η όποια απόφαση θα απαιτείται η πλειοψηφία των Ε/Κ και τουλάχιστον η σύμφωνη γνώμη ενός Τ/Κ. Είναι ξεκάθαρο λοιπόν πως καμία κοινότητα δεν θα μπορεί να επιβληθεί στην άλλη σε ζητήματα που αφορούν την κεντρική κυβέρνηση, και η όποια απόφαση θα πρέπει να είναι συλλογική. Αυτό όμως δεν είναι και το ζητούμενο;

Ο ρόλος της Ε.Ε.
Αναπόφευκτα θα υπάρξουν ζητήματα που οι δύο κοινότητες δεν θα μπορούν να συμφωνήσουν. Εδώ ο ρόλος της Ε.Ε. και το κεκτημένο θα ναι καθοριστικά, αφού πολλά από αυτά τα ζητήματα καθορίζονται από την συνθήκη προσχώρησης και σε πολλές περιπτώσεις υπερτερούν των κρατικών νόμων.

Στο δια ταύτα
Το ζήτημα της εκ περιτροπής είναι ζήτημα γοήτρου και όχι ουσίας. Αντανακλάται η πολιτική ισότητα στο υψηλότερο θεσμικό επίπεδο. Για αυτό εμμένουν οι ΤΚ και η Τουρκία. Στην πραγματικότητα οι εξουσίες θα είναι στο υπουργικό συμβούλιο, όπου οι Ε/Κ θα έχουν την πλειοψηφία. Ως εκ τούτου δεν κρίνεται από τον γράφοντα ως μείζον ζήτημα, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν διαπραγματευτικό χαρτί για πάρουμε κάτι άλλο, ενδεχομένως πιο σημαντικό.  

Γιάννης Μαρθάρης ιδρυτικό μέλος της Ομάδας Κύπρος
twitter: @MartharisY

Οι εξελίξεις στο Κυπριακό, η μικρή και η μεγάλη εικόνα

Η μικρή εικόνα
Το τελευταίο διάστημα κάποιες δηλώσεις του ηγέτη της Τ/Κ κοινότητας για εγγυημένες πλειοψηφίες πληθυσμών και εδάφους με μόνιμες παρεκκλίσεις από τις βασικές ελευθερίες και το ευρωπαϊκό κεκτημένο, δικαιολογημένα προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων όλων των πολιτικών δυνάμεων, ακόμα και αυτών που πρόσκεινται θετικά στην κυοφορούμενη διαδικασία επίλυσης του προβλήματος.  Σε μια προσπάθεια ερμηνείας, δεν μπορούν να αγνοηθούν και οι πολύ έντονες αντιδράσεις που υπήρξαν και υπάρχουν στα κατεχόμενα για τις συγκλίσεις στο περιουσιακό. Οι ζωές πολλών ανθρώπων θα αλλάξουν άρδην, ειδικά όσων θα πρέπει να μετακινηθούν. Ενδεικτικό το πρωτοσέλιδο της εθνικιστικής εφημερίδας Volcan με το κυνηγετικό όπλο, το οποίο επιχειρεί προφανώς να ξυπνήσει φοβίες που πηγάζουν από το παρελθόν. Ένα παρελθόν όπου οι Ε/Κ έλεγχαν την οικονομία του τόπου με τους Τ/Κ να ‘ναι οι φτωχοί συγγενείς, κάτι που ασφαλώς δεν θέλουν να επαναληφθεί. Εδώ βέβαια πρέπει να τονιστεί πως τα δικαιώματα χρήστη/ιδιοκτήτη αφορούν και 40.000 Ε/Κ, οι όποιες αποφάσεις δεν θα είναι μονόπλευρες.

Δημοσκοπήσεις στα κατεχόμενα δείχνουν τον Ακκιντζί να χάνει έδαφος, οπότε σε μια προσπάθεια να κερδίσει την κοινή γνώμη της κοινότητας του έκανε κάποιες σκληρές δηλώσεις για την πλευρά μας.  Τελικά, οι δύο κοινές γνώμες λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία. Κάθε φορά που πανηγυρίζει η μια, δυσαρεστείται  η άλλη. Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι πως όσο πλησιάζουμε στην διαδικασία του πάρε-δώσε η κάθε πλευρά σκληραίνει την στάση της για να αυξήσει τα ατού της στο διαπραγματευτικό τραπέζι.

Η μεγάλη εικόνα
Η εκλογή Ακκιντζί ήταν η άνοιξη στον χειμώνα του Έρογλου. Με την εκλογή του έκανε παραδοχές που κανένας προκάτοχος του δεν τόλμησε. Το παρελθόν του ως δήμαρχος της κατεχόμενης Λευκωσίας αμόλυντο. Αυτό ήταν αρκετό να ενεργοποιήσει ξανά μια εν υπνώσει κοινωνία και να αναπτερώσει τις ελπίδες για μια βιώσιμη λύση (το δίκαιη πήγε περίπατο το 74). Οι δύο ηγέτες βασιζόμενοι και σε προηγούμενες συγκλίσεις προχώρησαν γρήγορα, αναζητώντας μια λύση συνάδουσα με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και ειδικότερα τις βασικές ελευθερίες. Το εξαιρετικό κλίμα δοκιμάστηκε  καθώς οι συνομιλίες εισήλθαν στα περίπλοκα ζητήματα, εδαφικό περιουσιακό, εγγυήσεις.

Ο Αναστασιάδης έχει να διαχειριστεί μια κοινωνία που το 2004 απέτυχε να πείσει, ενώ το κούρεμα έριξε την αξιοπιστία του στα τάρταρα. Την ίδια στιγμή, ο Ακκιντζί  προσπαθεί να ισορροπήσει στο δικό του τεντωμένο σχοινί , έποικοι, Τ/Κ, Τουρκία, αλλά και μια καχύποπτη Ε/Κ κοινή γνώμη . Η Τουρκία  για την ώρα δεν φαίνεται να ασχολείται και πολύ, έχει σοβαρότερα προβλήματα, αλλά μια σύγκρουση του τουρκοκύπριου ηγέτη με αυτήν είναι δεδομένο πως θα είχε αρνητικά αποτελέσματα. Ένας δρόμος δύσκολος, τα σκαμπανεβάσματα αναμενόμενα από την πρώτη στιγμή. Αν το Κυπριακό ήταν εύκολο δεν θα έμενε 41 χρόνια άλυτο. Την ίδια στιγμή όμως ο χρόνος δημιούργησε κάποια τετελεσμένα που πολύ δύσκολα ανατρέπονται.

Δεν είναι όμως μόνο αρνητικά τα πράγματα. Οι δηλώσεις του Βρετανού Υπ.Εξ. που λίγο πολύ υποσχέθηκε βοήθεια για να αντιμετωπιστεί το κόστος της λύσης δίνουν ένα καλό όπλο για να ξεπεραστεί και αυτός ο σκόπελος. Την ίδια στιγμή διαμορφώνεται ένα νέο σκηνικό στο μείζον θέμα των εγγυήσεων μετά την άποψη που εκφράζουν επί αυτού Ελλάδα και Βρετανία. Είναι ξεκάθαρο πάντως πως οι όποιες παρεκκλίσεις στις βασικές ελευθερίες υπάρξουν στην αρχή - και εδώ η πλευρά μας θα δείξει κατανόηση - δεν μπορούν να έχουν μόνιμο χαρακτήρα, και αυτό πρέπει να το αντιληφθεί η άλλη κοινότητα.

Στο δια ταύτα
Εφόσον Αναστασιάδης και Ακκιντζί φιλοδοξούν να γίνουν το πρώτο δίδυμο που θα κυβερνήσει  την ομοσπονδιακή Κύπρο, οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις ανησυχίες και των δύο κοινοτήτων. Οι δηλώσεις τους πρέπει να ναι μετρημένες, γιατί για να έρθει η λύση χρειάζονται δύο ναι. Πρέπει επίσης να ξεκαθαρίσουν πως πρέπει να νικήσουν όλοι. Δεν μπορεί να ναι ευχαριστημένοι οι πάντες, αλλά όσο το δυνατόν περισσότεροι. Αν η μια από τις δύο πλευρές νιώσει νικημένη, τότε η λύση θα ναι θνησιγενής και δεν θα αντέξει στον χρόνο. Το σημαντικό είναι να μπορέσουμε να ζήσουμε μαζί της και να δίνει προοπτική για ένα καλύτερο μέλλον..

Υ.Γ. Όσοι μπήκαν ήδη στην κούρσα των βουλευτικών, καλό θα ήταν να μην σούζουν πολλά τα πόδκια τους, επειδή ενδεχομένως στους επόμενους δύο μήνες οι συνθήκες να είναι εντελώς διαφορετικές από ότι σήμερα.

Γιάννης Μαρθάρης ιδρυτικό μέλος της Ομάδας Κύπρος ΟΚ

Θέλω διχοτόμηση γιατί φοβάμαι

Είχα βρεθεί στο πανεπιστήμιο Κύπρου για μια εκδήλωση με θέμα το Κυπριακό. Μανιώδης καπνιστής βγήκα έξω να πάρω την δόση νικοτίνης που μου έλειπε. Δεν ήμουν μόνος όμως, και στο πηγαδάκι που γρήγορα σχηματίστηκε μπήκε μια νεαρή φοιτήτρια. Αφορμή η ομάδα Κύπρος. Σας παρακολουθώ λέει και εκτιμώ πολύ αυτό που κάνετε αλλά θέλω διχοτόμηση. Είχε πια τραβήξει την προσοχή μου, και με ένα βλέμμα γεμάτο απορία και λίγο θυμό της απαντώ, μα πως είναι δυνατόν να εκτιμάς τις προσπάθειες που κάνουμε για επανένωση, αλλά την ίδια στιγμή να μου λες πως θες διχοτόμηση; Πολύ οξύμωρο δεν είναι;

Χαμήλωσε το βλέμμα και απολογητικά μου απαντά, μα δεν έχω πρόβλημα με την συμβίωση, οι Τουρκοκύπριοι είναι όσο Κύπριοι είμαστε εμείς. Τότε που κολλάς; ρωτώ με ακόμα πιο επιτακτικό τόνο, έχοντας στο μυαλό μου τις ένα σωρό προφάσεις που ακούω καθημερινά προκειμένου να κρύψουν τις πραγματικές προθέσεις αυτών που όντως θέλουν διχοτόμηση. Μην με παρεξηγείς, η απόκριση της. Απλά φοβάμαι. Φοβάμαι μήπως οι ακραίοι και από τις δύο πλευρές θα φέρουν ξανά την καταστροφή. Μια σπίθα αρκεί να ανάψει το φυτίλι και δεν θα μπορέσω να κάνω οικογένεια όπως ονειρεύομαι.

Ήταν μια στιγμή αμηχανίας, την είχα παρεξηγήσει, η μικρή παύση στην κουβέντα ήταν αρκετή για να σκεφτώ τις δικές μου στιγμές φόβου, λίγες μέρες πέρασαν που η κόρη μου πήγε για πρώτη φορά δημοτικό, λίγο πιο παλιά η πρώτη φορά που πέρασα τα οδοφράγματα, πολλά χρόνια πίσω όταν θα έφευγα για σπουδές. Φοβάμαι το άγνωστο, μου λέει σπάζοντας την σιωπή. Την κοίταξα πια με κατανόηση. Μια νέα γυναίκα αγωνιούσε για το μέλλον. Οι εποχές άλλαξαν ανταποκρίνομαι. Τα οδοφράγματα άνοιξαν από το 2003, είδες κανένα σοβαρό επεισόδιο; Όχι δεν είδα, δεν το σκέφτηκα έτσι, κόμπιασε. Όταν της είπα πως πήγα να δω τον Ιππόλυτο στην Σαλαμίνα ήταν η σειρά της να θυμώσει. Καλά δεν φοβάσαι; Έδειξες την ταυτότητα σου στον κατακτητή;

Δεν είναι πως δεν με ενοχλεί, απάντησα. Δεν είναι καν πως μου αρέσει το θέατρο, η ανάγκη μου όμως να δω μια αρχαία τραγωδία να παίζεται εκεί που ανήκει, το εξώφυλλο των τετραδίων που μας έδιναν μικρούς είχα μεγάλη ανάγκη να του δώσω χρώμα. Αυτά νίκησαν τους φόβους μου. Είχαν να ακουστούν Ελληνικά από το 72 εκεί όπως κάποια μέσα στο πλήθος με πληροφόρησε. Άξιζε τον κόπο; Μήπως έφυγε κανένας στρατός κατοχής; Όχι, απάντησα κοφτά, δεν μπορεί να το κάνει. Περπατώντας όμως στα δρομάκια της κατεχόμενης Αμμοχώστου άκουγα παντού Ελληνικά με ένα μείγμα Αγγλικών και Τουρκικών. Το μέλλον που ονειρευόμουν ήταν μπροστά στα μάτια μου. Μια πολυπολιτισμική κοινωνία, ειρηνική συμβίωση. Κάπου σε μια γωνιά ένας μουσικός του δρόμου έπαιζε ένα γνώριμο σκοπό, πλησίασα .Ήταν η ψιντρή βασιλιτζιά μου, γύρω του μαζεμένοι καμιά εικοσαριά, τριάντα άνθρωποι θα σε γελάσω, άλλοι τραγουδούσαν στα Ελληνικά, άλλοι στα Τούρκικα, κάποιοι άλλοι σιωπηλοί. Ήταν ένα κουβάρι, δεν μπορούσες να ξεχωρίσεις ποιος είναι ποιος, αλλά δεν είχε σημασία, ήταν όλοι Κύπριοι .

Επέμενε, έδιωξε ο Ιππόλυτος κανένα στρατό κατοχής; Αφαίρεσε κανένα οδόφραγμα; Άξιζε τον κόπο; Σίγουρος πια, της απάντησα ΝΑΙ άξιζε. Σμπαράλιασε τα συρματοπλέγματα που έχω μέσα μου, όπως το έκανε και για άλλους 3500 ανθρώπους που βρέθηκαν εκεί. Αν, αν αυτά τα κάναμε πιο νωρίς και περισσότερο θα κτίζαμε εμπιστοσύνη με την άλλη κοινότητα και πολλά προβλήματα που σήμερα βρίσκουμε μπροστά μας δεν θα υπήρχαν…

Γύρισα και την κοίταξα, το πρόσωπο της μου φάνηκε πιο γαλήνιο. Δεν απάντησες για τους ακραίους, τι θα γίνει με αυτούς; Ο φόβος σου η δύναμη τους απάντησα. Εκεί επενδύουν, στον φόβο μας. Χαμογέλασε, θα τα σκεφτώ ξανά, καλό σου βράδυ, χάρηκα.

Γιάννης Μαρθάρης, ιδρυτικό μέλος της Ομάδας Κύπρος ΟΚ.
Twitter: @MartharisY

*'Εχει δημοσιευτεί στην εφημερίδα Πολίτης τις 20/9/2015

Μια οικογένεια Ελληνοκυπρίων στην Κερύνεια

Καιρό προσπαθούσα να πείσω την σύζυγο μου πως ήρθε η ώρα να περάσει και αυτή στα κατεχόμενα. Ο φόβος οι ενοχές και οι προκαταλήψεις δεν την άφηναν. Πριν λίγες μέρες μου λέει κάτι μου έταξες αλλά το ξέχασες, θέλω να δω την κατεχόμενη Λευκωσία. Δεν θέλω όμως να πάμε μακριά, δεν νιώθω ασφάλεια. Εγώ με χαρά απάντησα θα πάμε εκδρομή.

Έφτασε η Κυριακή, μπήκαμε στο αυτοκίνητο και βρεθήκαμε στο οδόφραγμα του Αγίου Δομετίου. Ένιωθα την ανάσα της βαριά, το βλέμμα της γεμάτο αγωνία. Τα μικρά μες την καλή χαρά, πήγαιναν εκδρομή, και αυτό τους ήταν αρκετό για να ναι ευτυχισμένα, δεν ξέρουν ούτε από στρατούς ούτε από οδοφράγματα. Λίγο παρακάτω, μια διασταύρωση, από την μια η Κερύνεια από την άλλη η Λευκωσία. Πήγα ευθεία παραβαίνοντας την υπόσχεση μου. Νέος προορισμός η Κερύνεια. Τις χλιαρές της αντιδράσεις γρήγορα τις αντικατέστησαν επιφωνήματα θαυμασμού, ο Πενταδάκτυλος υψωνόταν μπροστά μας επιβλητικά. Τον αισθανόσουν τόσο κοντά σου, που ένιωθες πως αν άπλωνες το χέρι του θα τον άγγιζες. Μας ακούει η 6χρονη κόρη μου, και αναφωνεί, μα αυτό το βουνό είναι στα κατεχόμενα! Δίπλα στην Κερύνεια, μας το είπαν στο σχολείο!! Το κρατάνε οι Τούρκοι, μας το είπε η δασκάλα μας!

Φτάσαμε στην πόλη, το λιμανάκι δεν ήταν δύσκολο να το βρούμε, Κάτσαμε στο εστιατόριο, η θέα ειδυλλιακή, η οικογένεια μου μαγεμένη. Την κατανυκτική στιγμή την έσπασε ο μικρός, παπά θέλω να κάνω μπλουμ! Σκάσαμε στα γέλια.

Φεύγοντας τα μικρά ζήτησαν χυμό, οπότε σταματήσαμε κάπου να αγοράσουμε. Η συνεννόηση δύσκολη, δεν ήξερε Αγγλικά. Πάμε αλλού μου λέει η γυναίκα μου. Πετιέται ο άνθρωπος και μας λέει, όι εν θα πάτε πουποτε. Οι χυμοί των μωρών που λλόου μου. Η γυναίκα μου γύρισε και τον κοίταξε αποσβολωμένη. Ξέρεις Ελληνικά του λέει; Καλώ εν ηξέρω; Εδούλεψα 2 γρόνια ράφτης στην Πεντάγιαν με δικούς σας τζιαι έμαθα τα καλά, αλλά έτο εκάμαμεν μαλακίες τζιαι φορτωθήκαμεν τους Τούρκους πάστην κκελλέν μας τζιαι αναγκάστηκα να φύω. Η έκπληξη της ακόμα μεγαλύτερη. Μιλήσαμε κάμποση ώρα μαζί του, 1η φορά είδα την σύζυγο τόσο ομιλητική, εγώ έκανα πίσω χαμογελώντας. Ήταν η σειρά της να δει αυτά που είδα εγώ πριν 2 χρόνια. Άτε να το λύσουμεν γιε μου, εκουραστήκαμεν. Ήμαστην νιοι τζιαι εγεράσαμεν. Είμαστεν κοντά του απαντώ. Ινσιαλάχ, και με αυτό τον αποχαιρετήσαμε.

Ο επόμενος προορισμός ο άγιος Ιλαρίωνας. Ανεβήκαμε το βουνό, και κάποια στιγμή συναντήσαμε ένα στρατόπεδο. Ένας στρατιώτης μας σταμάτησε, ευγενικότατος το ομολογώ. Το κάστρο λέει είναι ανοικτό μέχρι τις 5. Ήταν ήδη 5:15. Δεν μπορείτε να πάτε λέει. Του απαντώ να πάμε πιο ψηλά τουλάχιστον να δούμε την θέα. Η απάντηση του αρνητική. Εκείνη την στιγμή ακούω την Ελένη μου από πίσω να μου λέει, παπά κρατά όπλο θα μας πυροβολήσει; Το μυαλό μου σκοτείνιασε. Τι να της απαντήσω; Πάντα έχω κάτι να πω, μα εδώ κατάπια την λαλιά μου και έκανα πως δεν άκουσα. Πόσο παράλογος μου φαινόταν πια ο ισχυρισμός πως είμαστε πιο ασφαλείς με 40.000 Τούρκους στρατιώτες στον τόπο μας ενώ έχουμε μια ευκαιρία να τους διώξουμε;

Ήμασταν σπίτι πια. Τους βάλαμε για ύπνο και ανοίξαμε ένα μπουκάλι κρασί, συζητώντας την μέρα μας, απολάμβανα τον ενθουσιασμό της . Παπά είμαι βασιλιάς, αλλά δεν με πήρες στο κάστρο μου, ακούω μια φωνή από τον πάνω όροφο, και εγώ είμαι πριγκίπισσα συμπληρώνει η μικρή Θέλω και εγώ να πάω στο κάστρο. Θα σας πάω το υπόσχομαι, απάντησα. Χαμήλωσα το βλέμμα μου, μελαγχόλησα. Η ερώτηση της κόρης μου με βασάνιζε, ‘’θα μας πυροβολήσουν’’; Ήρθε κοντά μου η γυναίκα μου και με αγκάλιασε. Τώρα ξέρω ποια όμορφη σου πήρε τα μυαλά, μου την σύστησες σήμερα. Τώρα μπορώ να καταλάβω τον αγώνα σου. Μην μασάς μου λέει φιλώντας με στο μέτωπο, είμαι μαζί σου, σε αγαπώ.

Γιάννης Μαρθάρης ιδρυτικό μέλος της ομάδας Κύπρος ΟΚ

Το δηλητήριο της νιότης μου

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές ετοιμάζομαι να πάω σε μια ακόμα αντικατοχική εκδήλωση, έχασα το μέτρημα σε πόσες έχω πάει. Το κρύο νερό δροσίζει το σώμα μου μα η ψυχή μου φλέγεται. Περνάνε όσα έζησα αυτή την μέρα σαν ταινία μπροστά στα μάτια μου.

Ανήκω στην γενιά που γεννήθηκε λίγο μετά το 74. Η οικογένεια μου όπως πολλές άλλες πλήρωσε ακριβό το τίμημα της εισβολής, είτε με προσφυγιά είτε τραυματισμούς που ταλαιπωρούν ακόμα και τώρα…το φτωχικό μου πατρικό να είχε γίνει καταφύγιο για πρόσφυγες, και το δημοτικό που πήγαινα να έχει ακόμα τις τέλλες στα παράθυρα σε σχήμα Χ για να συγκρατήσουν τα γυαλιά σε περίπτωση επίθεσης μην τραυματίσουν μαθητές.

Μεγαλώσαμε με το ‘’δεν ξεχνώ’’ στα τετράδια μας, πολλοί το πήγαιναν ένα βήμα παραπάνω, ”δεν ξεχνώ θα εκδικηθώ”…όλος αυτός ο πόνος, όλο αυτό το δηλητήριο του μίσους και της απόγνωσης οδήγησε στην αποξένωση. Ο εθνικισμός της μιας κοινότητας τροφοδοτούσε τον άλλον, μας μάθαιναν το μίσος, για να κτίσουν καριέρες είτε οι ”απορριπτικοί” είτε οι ”ενδοτικοί” το δηλητήριο που μας πότιζαν το δικό τους νέκταρ.

Βγαίνω από το μπάνιο, ο καθρέφτης όμως δεν μου κάνει χάρες, κάποιες ρυτίδες, κάποιες γκρίζες τρίχες κάνουν εμφανές πως μεγάλωσα. Τα χρόνια πέρασαν . Πού πήγαν τόσες πορείες; Οι απεργίες πείνας έξω από το Τουρκικό προξενείο στην Θεσσαλονίκη, τα βράδια που ξενύχτησα στα οδοφράγματα ; Θλίψη… τίποτα δεν άλλαξε. Ντύνομαι αργά, δεν έχω διάθεση, πρέπει να πάω, αλλά το βρίσκω μάταιο. Θα συναντήσω τα ίδια, τον θρήνο και τον πόνο, μα το χειρότερο, υποκρισία, αυτήν, αυτήν ειδικά δεν την αντέχω.

Κάπου εκεί τα μικρά μου μπήκαν στο δωμάτιο, και με ρωτούν, μα που θα πας πάλι; Πάγωσα. Πώς να τους εξηγήσω; Με ποιο δικαίωμα να τους μεταφέρω το δηλητήριο που τρέχει στις φλέβες μου; Αρκετά δεν υπέφερα και εγώ και οι παππούδες τους; Αυτά τώρα ξεκίνησαν την ζωή τους, πως μπορώ να τους μιλήσω για πολέμους και σκοτωμούς; Πώς να τους εξηγήσω πως για μια γλώσσα και μια θρησκεία ήρθε η τραγωδία;

Έγινα απότομος μαζί τους και δεν το συνηθίζω. Να πάτε κάτω στην μαμά σας είπα αυστηρά και να μην σας νοιάζει που θα πάω, δεν είναι από την δουλειά σας. Έφτιαξα γρήγορα τα μαλλιά μου, και βιαστικά μπήκα στο αυτοκίνητο. Έβαλα ένα τυχαίο τραγούδι ταραγμένος,

Δεν μπορώ να τους πω ψέματα, μα πως να τα προστατεύσω από την αλήθεια; Ανέπτυξα ταχύτητα χαμένος στις σκέψεις μου, κάτι πρέπει να κάνω για αυτό μονολογούσα. Να μην ακουστούν ξανά οι σειρήνες, να μην υπάρχουν οδοφράγματα και διαχωριστικές γραμμές, στρατοί κατοχής. Επιτέλους ένα κανονικό κράτος που θα σέβεται όλους του τους πολίτες ανεξαρτήτως καταγωγής. Δεν έχω δικαίωμα να επιτρέψω να ζήσουν τις ίδιες καταστάσεις, απλά δεν γίνεται, το πατρικό μου ένστικτο επιτακτικά μου ζητά να κάνω κάτι για αυτό.

*Έχει δημοσιευτεί στην εφημερίδα Πολίτης 24/7/2015

Ο λος του αδρώπου

Κτυπάει το τηλέφωνο, το νούμερο παράξενο, η λογική μου έλεγε να μην το απαντήσω, κάτι όμως με έσπρωξε να το κάνω. Στην άλλη γραμμή μια γνώριμη φωνή, με σπαστά Ελληνικά να μου λέει σειρά σου να μας ανταποδώσεις την επίσκεψη. Ραντεβού το Σάββατο το βράδυ στο οδόφραγμα του Αγίου Δομετίου, ήρθε η ώρα να γνωρίσεις την Κερύνεια. Δεν το πολυσκέφτηκα, ξέπνοα απάντησα θα είμαι εκεί… Κλείνοντας το τηλέφωνο αναρωτήθηκα, μα τι πάω να κάνω; Γρήγορα έδιωξα αυτή την σκέψη, η υπόσχεση είναι υπόσχεση, εν ο λος του αδρώπου.

Ήρθε η μέρα, με παρέλαβε, και με άφησε λίγο με την γιαγιά της, μια υπέροχη κυρία 87 χρονών, μετά τον αρχικό πάγο άρχισε να μου μιλά για το παρελθόν, για την δύσκολη ζωή που πέρασε, για τους φίλους της που έχασε εξαιτίας του μίσους και των εθνικισμών που μοίρασαν την μικρή μας πατρίδα. Τα μάτια της όμως έβγαζε σπίθες. Εσύ Γιάννη και η εγγονή μου, η γενιά σας θα φέρει την ειρήνη. Δεν εμπιστεύομαι τους παλιούς μου είπε.

Φτάσαμε στην Κερύνεια, πήγαμε στην πλατεία, περιμένοντας κάποιους φίλους. Εγώ ανήσυχος, δεν μπορούσα να κάτσω σε ένα μέρος , ήταν η συγκίνηση, ο φόβος του αγνώστου δεν ξέρω. Χαμογελώντας μου λέει εμείς θα κάτσουμε εδώ, μπορείς να εξερευνήσεις . Όλες μου οι αισθήσεις σε υπερδιέγερση ρουφούσα κάθε μυρωδιά, φωτογράφιζα στην μνήμη μου κάθε εικόνα.

Ήρθε ο Μουσταφά, φτάσαμε στην ταβέρνα, ο σερβιτόρος μόλις κατάλαβε πως είχε και Ε/Κ αμέσως μας ανέβασε σε ένα ψηλό σημείο, είχαμε την θέα όλου του λιμανιού. Ήρθε η ρακή το ποτό χαλάρωσε τις αντιστάσεις μου, πλέον δεν ένιωθα ξένος, ήμασταν όλοι Κύπριοι. Κάποια στιγμή φέρνω στην κουβέντα το μικτό ζευγάρι που συνάντησε τον ρατσισμό και αναγκάστηκε να ζήσει στα κατεχόμενα και πλέον να σχεδιάζει την μετανάστευση του στο εξωτερικό γιατί δεν άντεχε άλλο.

Πετάγεται μια κοπέλα λέγοντας μου πως δεν είναι η μόνη περίπτωση. Άρχισε να μας διηγείται μια ιστορία αγάπης για έναν ανεκπλήρωτο έρωτα. Για κάποια Τουρκοκύπρια που το όνειρο ζωής της ήταν να κάνει παιδιά με Ελληνοκύπριο, έτσι θα έσβηνε την διαχωριστική γραμμή, να γεννούσε ΚΥΠΡΙΟΥΣ χωρίς προθέματα. Την μάνα του άλλου της μισού να μην την θέλει λόγω καταγωγής της. Τον πόνο του χωρισμού, το αίσθημα της απόρριψης, αυτό το μόνο της έγκλημα, να μιλάει άλλη γλώσσα, να έχει άλλη θρησκεία.

Πήγα να ψελλίσω κάτι, αλλά δεν σταματούσε, ήταν χείμαρρος πια, το γιατί της σπαρακτικό, γιατί, γιατί! Με βεβαίωσε πως αυτή ήταν μια μόνο ιστορία από τις πολλές που ξέρει, για πολλούς Τ/Κ αυτό είναι το όνειρο τους. Κάποια στιγμή σηκώνει το κεφάλι της και με κοιτάει, Γιάννη δακρύζεις; Όχι λέω κάποιο σκουπιδάκι μπήκε στο μάτι μου. Χαμογέλασε ξανά.

Ήταν η σειρά του Μουσταφά να πει την ιστορία του. Μπορούσα να σπουδάσω όπου ήθελα λέει. Επέλεξα να το κάνω όμως στις ελεύθερες περιοχές. Ήθελα να σας γνωρίσω, να συναντήσω το άλλο μου μισό, να μάθω πως σκέφτεστε. Μου επιτέθηκαν από το ΕΛΑΜ, αλλά ξέρω πως δεν είστε όλοι έτσι, έκανα καλούς φίλους Ε/Κ. Και η σημαία της ντροπής Μουσταφά ; Μαζί θα την διώξουμε Γιάννη απαντά. Σήμερα κάναμε ακόμα ένα βήμα, ήρθες στην Κερύνεια. Θα τα καταφέρουμε, θα δεις.

Πετάγεται ξανά η κοπέλα, πλέον σίγουρη, Γιάννη δακρύζεις! Το χαμόγελο της ακόμα πιο έντονο, δεν μπορούσα πια να κρυφτώ. Ναι, συγκινήθηκα! Ο κυνικός, ορθολογιστής μου εαυτός με είχε πια εγκαταλείψει. Παραδόθηκα στο συναίσθημα, και διάολε το χάρηκα!
Ξεπέρασα τα όρια . Τα όρια του φόβου,του αγνώστου, του διαχωρισμού, των στερεοτύπων. Έχασα την γη κάτω από τα πόδια μου, μα βρήκα το κομμάτι που μου έλειπε. Ζω το δικό μου όνειρο,ένα όνειρο ζωής, ο ανομολόγητος μου πόθος για μια πατρίδα λεύτερη, με λεύτερους ανθρώπους ειρηνική, να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας με ασφάλεια. Ο Μουσταφά μου το υποσχέθηκε πως θα παλέψουμε μαζί, και τον πιστεύω. Εμείς μεταξύ μας τα βρήκαμε. Η συμφωνία έκλεισε, είναι λόγος τιμής.

Ο λος του αδρώπου.

Σελίδα 1 από 2

 

Από Κύπριους, Για την Κύπρο!

Εκστρατεία συλλογής εισφορών.

Αρθρογράφοι